Alchemie in schilderijen van Oude Meesters
Alchemie is een oude tak van de natuurfilosofie die streeft naar de vervolmaking van zowel de eigen als van ‘het grote werk’. In de westerse context slaat dat laatste meestal op het creëren van de zogenaamde steen der wijzen, een legendarische substantie die onsterfelijkheid zou bieden en metaal in goud zou kunnen veranderen. Vandaag de dag is alchemie een mysterieus begrip uit het verleden maar ooit werd deze wetenschap veelvuldig beoefend. Het onderwerp van de alchemist is dan ook meermaals verbeeld door Oude Meesters uit de Nederlanden. Deze voorstellingen zijn veelal op te delen in twee categorieën: de ene kunstenaar beschouwt de alchemie als een serieuze en nobele intellectuele activiteit, anderen zien in de alchemist een charlatan die zichzelf verliest in zijn onderzoek en zijn gezin onvermijdelijk in de armoede stort.
Die eerste strekking zien we vertegenwoordigd bij David Teniers de Jongere (1610-1690): hij verbeeldt de alchemist in zijn laboratorium, omringd door boeken met geheime formules en bizarre instrumenten. De krokodillenschedel op de achtergrond fungeert als een teken van wereldsheid en rijkdom. Anderzijds is er bijvoorbeeld een prent van Pieter Bruegel (ca. 1525 - 1569), waar te zien is hoe enkele volwassenen zo opgaan in hun wetenschappelijk werk dat ze hun kinderen uit het oog verliezen. Op die manier wordt de alchemist een symbool voor menselijke dwaasheid.
