Stempels en Merktekens op Chinees porselein
De waardering voor Chinees porselein is ook vandaag de dag nog zeer groot. Met zijn prachtige fijn geschilderde versieringen en elegante vormen kunnen Chinoiserieën als Chinese porseleinen vazen, Chinese theeserviezen of Chinese porseleinen beeldjes vlot aangekocht en verkocht worden op de hedendaagse antiekmarkt, in veilinghuizen en websites. De bedragen voor deze prachtige schatten kunnen echter sterk uiteenlopend zijn naargelang de authenticiteit, kwaliteit van vervaardiging en zeldzaamheid van een Chinese porseleinen vaas of Chinese theepot. Bij een taxatie door een expert geven niet alleen stijlkenmerken en sporen van technische vaardigheid van een Chinese porseleinkunstenaar of productiecentrum een indicatie van de herkomst van de Chinese porseleinen vaas.
Ook merktekens in de vorm van inscripties, stempels en kalligrafische symbolen kunnen de expert bijstaan in het identificeren, dateren en uiteindelijk naar waarde schatten van bijvoorbeeld een Chinese porseleinen vaas met ‘famille verte’ glazuur uit de regeerperiode van keizer Kangxi (1662 – 1722). Het merkteken, wanneer het gaat om een keizerlijk regeringsteken ook ‘nien hao’ genoemd, bevindt zich onderaan de Chinese vaas hoewel sommige Chinese porselein-stijlen zoals het Encre de Chine porselein ook aan de buitenkant van het lichaam van de Chinese porseleinen vaas vormen van tekst kunnen bevatten. In dat geval vormt het merkteken naast een praktisch medium ook een decoratief element. Vanaf de Qing-dynastie (1644 – 1911) werden merktekens en stempels vaak apocrief aangebracht, dat wil zeggen dat ze als een eerbetoon verwijzen naar eerdere grote dynastieën die bewonderd werden. Dat kan het taxeren enigszins bemoeilijken maar met kennis van de geschiedenis van het gebruik van merktekens en de bijhorende stijlevoluties kan een deskundige toch verschillende herkomsten onderscheiden.
Zo werden voor de aanvang van de Ming-dynastie (1368 -1644) nauwelijks merktekens geplaatst op Chinese porseleinen schotels en Chinese kommen. De algemene toepassing van merktekens op Chinees porselein vond pas echt ingang tijdens het bewind van keizer Xuande (1426 – 1435). Sommige Chinese porseleinen vazen uit de Qianglong-periode (1735 – 1796) zijn herkenbaar aan de merktekens in ‘zhuanshu-schrift’, dat zich onderscheid van het gebruikelijke ‘kaishu-schrift’ dat minder hoekig is. Over het algemeen werden Chinese porseleinen vazen voorzien van onderglazuurblauwe merktekens van vier tot zes tekens met een dubbele ring rond maar vanaf de 16de eeuw werd ook rode email gebruikt. Aan de hand van deze parameters kan de expert tijdens de taxatie een mogelijke datering toewijzen aan de Chinese porseleinen ‘Mark and Period’ ‘famille verte’-vaas om daarna een passende waardebepaling te bekomen.
